Page 7 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 7

metrelik  tevsilerde  şerefiye  aimmasını  icabet-  tışlarında  % 30 a kadar yükselen  müterakki bir
   tirecek  mi ?                                      tarife  tatbik  edilmektedir.  Ayrıca  şerefiye  mik­
        Kanunda  değer  artışmı  tesbit  hususunda     darı  1000  Cruzeiros'dan az olduğu  veya  mülkün
   kabul  edilmiş  olan  usulde  pek  iyi  tanzim  edil­  değeri  30.000 Cruzeiros'u aşmadığı  takdirde bu
   miş  değildir.  Değer  artışı  bunu  hasıl  eden ba­  mülkten şerefiye  alınmamaktadır.  (1)
   yındırlık  işinin  yapılmasından  önce  ve  sonraki     Gerçekten  şerefiye  hakiki  olarak,  yani bir
   rayiç  bedellerin  takdiri  ile  tesbit  edilmektedir.  satışla  tezahür  eden kıymet  artışından  alınma­
   Bu  tesbit  ameliyesi  bayındırlık  işinin  yapılma­  yıp  takdiri  kıymetlere  göre  alındığından  her
   sından  sonra  icra  edilecektir.  Bazan  iki  değer  türlü  takdir hatalarına  karşı  küçük  ölçüdeki
   arasında  uzun  zaman  geçebilir.  Şerefiye  alına­  kıymet  artışlarını  şerefiyeden  istisna  etmek su­
   cak  gayrimenkullerin,  bayındırlık  işine  başlan­  retile  bir teminat  sağlamak  ve  şerefiyejd  artan
   madan   önce  tesbit  ve  değerlerinin  de  o  tarihte  kıymetle  mütenasip  olarak  yükseltmekte  fayda
   takdir  edilmesi  ve iş yapıldıktan  sonra yeni  de­  vardır.
   ğerlerinin  takdiri  her  türlü  indi  tatbikatı  ber­  Şerefiyenin  ödenmesi  için kabul edilen  müd­
   taraf  edebilir.                                    detler  de  kanaatimizce  kısadır.  Bazan  büyük
        Şerefiyenin  âdilâne  olabilmesi  için  bayın­  miktarlara  varan  şerefiyenin  ödenmesi  mülk
   dırlık  işinden  doğan  değer  artışının  hakikate  sahibini  tazjrik  edebilir.  Şerefiyeden  borçlu
   uygun  surette  tesbit  edilmesini  sağlamak  bir   olan  mülk  üzerine  kanunî  bir  ipotek  tesisi  su­
   zarurettir.  Kanımda  bu  takdir  işi  bina  ver­   retile  ödeme  müddetini  daha fazla  uzatmak  uy­
   gisi  tadilâtı  kasıyanlarma   verilmiştir.  Bu     gun  olur.  Fransada  şerefiyenin  ödenmesi  mül­
   komisyonların   terekküp   tarzı  itibarile  de­    kün  ilk satışına  kadar tehir  edilebilmekte,  arzu
   ğer   artışını  hakkile  takdir  edebilecek  eh­    edenler  50 yılda  faizsiz  taksitlerle  ödeyebilmek­
   liyette  olduklarını   kabul   etmek    zordur.     tedir.  50  yıl  çok  uzun  olmakla  beraber  bizdeki
   Vakıa  takdir  işini  yapacak  tadilât  komisyonla­  beş  yıllık  müddet  de  hayli  kısadır.  Bu  müd­
   rına  belediyede  vazifesi  olmayan  bir  mühen­    deti  15  -  20  yıl  olarak  kabul  etmek  belediyeler
   dis  veya  mimarın  en  büyük  mülkiye  memuru      için  de  tahsil  kolaylığı  bakımından  faydahdır.
   tarafından  seçilmek  suretile  katılması  kanunda      Bazıları  şerefiyeyi  şehir  ve  kasabalarda
   derpiş  edilmiş  ise  de  bu  tedbirin  kâfi  olmadığı  belediyelerce  yapılan  umumî  imar  hareketle­
   üzerinde  ısrara  lüzum  yoktur.  Hiç değilse An­   rinden  doğan  kıymet  artışlarını,  gayrimenkul-
   kara,  îzmir,  istanbul  gibi  büyük  şehirlerde  de­  1er  satıldıkça  alım  ve  satım  fiyat  farkmm ver­
   ğer  takdiri  işini  yüksek  mühendis  veya mimar­  gilendirilmesi  olarak  kabul  etmekte  ve  gayri
   lardan  kurulan bir heyete  tevdi  etmekte  fayda   menkullerin alım  - satım  fiyat  farklarından  be­
    olduğu  muhakkaktır.                               lediyece  vergi  alınmasını  teklif  etmektedir­
        Şerefiyenin  miktarına  gelince  kanunumuz     ler  (2). Bu şerefiyeyi,  sosyal  sebeplerden  doğan
   bunu  artan  kıymetin  yarısı  olarak  kabul  etmiş  kıymet  artışlarının  vergilendirilmesi  ile  karış­
   ve  kıymet  artışı  için  asgarî  bir  miktar  tesbit  tırmak  demektir.  Şerefiye  ancak  âmme  idare­
   etmemiştir.  Şerefiyeye  matrah  teşkil  eden kıy­  lerince  yapılan  muayyen  bir bayındırlık  işinden
    met  artışları  bütün  mülkler  için  aynı  olamı-  doğan  kıymet  artışlarından  alman bir mükelle­
   yacağı  tabiîdir.  Bazı  memleketlerde  küçük  öl­  fiyettir.  Vakıa  belediyelerin  imar  plânı  tatbiki
   çüde  kıymet  artışları  şerefiyeden  istisna  edil­  suretile  şehir  ve  kasabalarm iman  için  yaptık­
   miştir.  Meselâ  Fransa'da  %  15  e  kadar kıymet   ları  işler  dolayisiyle  şehir  ve  kasaba  içindeki
   artışlarından  şerefiye  alınmaz. Bu miktarı  aşan  bütün   mülklerin   kıymetinde    umumî    bir
   kıymet  artışlarının  tamamı  şerefiye  olarak  alı­  artma  husule  gelmekte  ise  de  bunu  vergi­
   nır.  Brezilya  bu  hususta  daha  dikkate  değer   lendirmek,  tatbiki  sebepler  yüzünden  hayli
   bir  sistem  kabul  etmiştir.  Bu memlekette  şere­
    fiye  mikdarı,  artan  kıymetin  %  50  si  olarak
    kabul  edilmekle  beraber  bu kıymetten  alınacak      (1)  Brezilya'da  gayrimenkul  kıymet  artışlanmn
    şerefiye  artan  miktarın  ehemmiyetine  göre  %   verg:ilendirilmesi  çeviren  :  î.  Hakkı  Ülkmen.  Bu  der­
                                                                1951
                                                                            bak.
                                                                    sayısına
    20  den  % 30  a  kadar  kıjrmet  artışlarında  % 7   ginin Ekim E. Reuter  : Kaldırım  msıf  hissesi  ve  jerefiye.
                                                           (2)
    den  başlayarak  %   400  ü  aşan  kıymet  ar­     Belediyeler  Dergisi  sayı  :  79  -  81.  sabifa  :  19.
                                                                                                    S
   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12