Page 6 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 6

cadde  ve  meydanlar  üzerinde  bulunan  bina  ve  düzenlenmesi  gibi  bayındırlık  işleri  de  civarın­
            arsaların  kıymeti  artacağı  gibi  kanalizasyon,  daki  mülklerin  kıymetini  arttıran  bayındırlık
            su,  elektrik  ve  gaz  şebekesinin  kurulması  dola-  işlerindendir.  Bunlardan doğan  kıymet  artışla­
            yısiyle  de  bu  tesislerin  güzergâhında  bulunan  rından  şerefiye  alınmaması  mevzuatımızın  bir
            emlâkin  kıymetleri  artar.  Mevzuatımız  bu  gibi  boşluğunu teşkil  ediyordu.
            hallerde  bu  tesisleri  vücuda  getiren  ve  bunlar    5237  sayılı  Belediye  Gelirleri  Kanunu  ka­
            için  masraf  ihtiyar  eden  belediyelere  bir  şere­  mulaştırmadan  başka  sebeplerle  mülklerin  kıy­
            fiye  almak  hakkını  şimdiye  kadar  tanımamış­   metinde  vukua  gelen  artışları  şerefiye  mevzuu
            tır.  Bu hal hiç şüphesiz  bir kamulaştırmaya  da­  yapmakla  bu  boşluğu  doldurmuştur.  Mezkûr
            yanmayan sokak   ve  cadde  inşası  dolayisiyle ya­  kanunun  16  mcı  maddesine  göre  rıhtımlar, kü­
            pılan  masrafa  ve  sokak  ve  caddelerin iki tara-  çük  limanlar,  parklar,  spor  sahaları,  vapur  is­
            fmda  bulunan  emlâk  sahiplerinin iştirak  ettiril­  keleleri  tesis  ve  inşasiyle  değerleri  artan gayri
            mesi  maksadiyle  eski  Belediye  Vergi  ve Resim­  menkullerden  de  şerefiye  alınabilecektir.  Yeni
            leri  Kanımunda  mevcut  kaldırım  nısıf  hissesi  kanunla  atılan  bu  adım  yerinde  ise  de  kâfi  de­
            ile  yeni  kanununda mevcut  yol  masraflarına  iş­  ğildir.
            tirak  hissesinin  ihdas  edUmiş  olmasiyle  izah      Bu  tesisler  arasına  içme  suyu,  elektrik,
            olunabilir.                                        havagazı,  kanalizasyon  tesislerini  de  katmak
                Acaba  şerefiye  ile  masrafa  iştirak  hissele­  lâzımdır.
            rini  yekdiğerine  karıştırmak  doğru  olur  mu?        Şimdi  yeni  kanunun  16  ncı  maddesini  göz­
            Bir  yolun  inşası,  bir  su  şebekesinin  tesisi,  bir  den  geçirelim.  Bu  maddeye  göre  bir  mülk  sa­
            kanalizasyon  inşası  gibi  işlerden  hemşehrilerin  hibinden  şerefiye  alınabilmesi  için  o  mülkün
            hepsi  için  doğacak  umumî  menfaat  yanında hiç   kamulaştırma  sebebile :
            şüphesiz  bu tesislerin güzergâhında  bulunan bi­       1  —  Sokağın  veya  belde bahçelerinin  veya
            na  ve  arsa  sahipleri  daha  hususî  bir  menfaat  meydan  veyahut  yeşil  alanın  yüzüne  çıkmak,
            sağlamış  olacaklardır.  Masrafa  iştirak  hissesi      2 — Veya sokağa  yüzü artmak,
            bu  hususî  menfaati  karşıladığı  ve  bir  hizmet      3 — Veya rıhtımlar,  küçük  limanlar, park­
            mukabili  alındığı  cihetle  bımu  şerefiye  ile  ka­  lar,  spor  sahaları,  vapur  iskeleleri  tesis  ve  in-
            rıştırmamak  daha uygun  olmaz  mı ?               şasile,
                Bu  yolım  veya  kanalizasyon tesisinin  veya       4  —  Veyahut  yüzünde  bulunduğu  yolların
            su  şebekesinin,  güzergâhında  bulunan  emlâkin   genişletilmesile.
            kıymetinde  hasıl  ettiği  artış  çok  defa  bu  te­    Değeri  artmış  olmak   lâzımdır.  Kanun­
            sislerin  masrafına  kısmen  iştirak  etmek  üzere  daki  bu  hükümler  pek   vazıh  değildir.  Bir
            ödenen  miktarın  çok  üstündedir.  Binaenaleyh    mülkün  kamulaştırma   sebebile  sokağın  yüzüne
            hizmet  karşılığı  olan  bu  iştirak  hissesinin  tah­  çıkması  tâbirinin  ifade  ettiği  mâna  kolay anla­
            sili  mülk  sahibinden  şerefiye  alınmasına  mani  şılamaz.  Her  mülk  bir  sokağın  yüzünde  bulun­
            teşkil  etmiyeceği  düşünülebilir.  Olsa  olsa  ta­  duğuna  göre  ve  sokak  üzerinde  olmayan bir bi­
            hakkuk  edecek  şerefiyeden  masraf  hissesinin    na  veya  arsa  tasavvur  edilemiyeceğine  göre
            tenzil  ve  mahsup  edilmesine  cevaz verilebilir.   acaba  bununla mülkün  bulunduğu  sokaktan da­
                Bımdan   başka  yukarıda  da işaret  ettiğimiz  ha  geniş  bir  caddeye  çıkmış  olması  mı,  yoksa
            gibi  kıjmaet  artışını  doğuran  bayındırlık  işleri  yan  ve  arka  cephelerinden  de sokağa  çıkmış  ol­
            yalnız  sokak  ve  cadde  inşasından  ibaret  de  de­  ması  mı  kastediliyor?  Sonra  maddenin  başı
            ğildir.  Daha  bir  çok  bayındırlık  işleri  bu  kıy­  "kamulaştırma  sebebile" şeklinde  başladığı  ci­
            met  artışını  doğurabilir.  Bu  cümleden  olarak  hetle rıhtımlar  küçük  limanlar, parklar  ve  spor
            içme  suyu  getirilmesi,  elektrik,  hava  gazı,  ka­  sahaları,  vapur  iskeleleri  yapılması  da  kamu­
            nalizasyon  şebekelerinin  kurulması,  tramvay     laştırmaya  bağlı  olacak  mıdır?  diğer  bir tâbir­
            hattı  tesisi,  dalga  kıranlar,  rıhtımlar,  kanallar,  le  bu tesisler  her hangi bir kamulaştırmaya  da­
            finükürler  ve  asansör  tesisleri,  spor  sahaları,  yanmadan  yapılmış  olursa  bu  yüzden  kıymeti
            yeşil  sahalar,  parklar  vücuda  getirilmesi,  şehir  artan  gayrimenkullerden  şerefiye  alınamıyacak
            içinden  geçen  bir  nehrin  taşmasına  mani  ola­  mı?  Bir mülkün  yüzünde  bulunduğu  yollar  ne
            cak  setler  ve  rıhtımlar  inşası,  nehir  yatağının  kadar  genişlerse  şerefiye  alınacaktır?  Bir kaç

            4
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11