Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

1

                    D e ğ e r l e n m e                             Resmi




                                                                            Yazan  : I. Hakkı  ÜLKMEN


         Bilindiği  gibi  belediye  gelirleri  kanunu,  mülklerden  şerefiye  alabilmeleri  bu  imar hare­
     mevzuatımızda  öteden  beri  şerefiye  ünvaniyle   ketinin  mutlaka  bir  istimlâka  dayanmasını  ge­
     yerleşmiş  olan  gelire  bu  ünvanı  vermiştir.  Be­  rektirmektedir.
     lediyelerimiz  bu kaynaktan  ne  kadar gelir  elde      Halbuki  mülklerde  kıymet  artışı  doğuran
     etmektedir?  Belediye  maliyesi  hakkında  resmî   bayındırlık  işinin  mutlaka  bir istimlâk  ile mü-
     istatistikin  yayınlanmadığı  cihetle  bu  hususta  terafık  olması hiç de zarurî  değildir.
     bilgi  edinmeye  imkân  yoktur.  Umumî  kanaat          Şerefiye,  gayrimenkuUerde,  bir  âmme  ida­
     belediyelerimizin  bu kaynaktan gereği  gibi  fay-  resi  tarafından  yapılan  muayyen  bir  bayındır-
     dalanamadığı  merkezindedir.  Gerçekten  en bü­    hk  işinin  husule  getirdiği  kıymet  artışlarını  ce­
     yük  imar  hareketlerinin  cereyan  ettiği  istan­  miyete mal etmek hedefini  takip eden bir âmme
     bul,  Ankara,  İzmir  şehirlerinin  belediye  bütçe­  mükellefiyetidir.  Yeni  bir  cadde  açılması  veya
     leri  incelenecek  olursa  bu üç şehrin  şerefiyeden  mevcut  yolların  genişletilmesi,  kanalizasyon,
     önemli  bir  gelir  sağlamadıkları  görülür.  Aşa­  elektrik,  su  tesisleri  inşası,  bir  tramvay  şebe­
     ğıdaki rakamlar  bunu teyit ediyor :               kesi  veya  yer  altı  treni inşası  güzergâhta  bulu­
         Üç  büyük  belediyemizin  bütçe tahminlerin­   nan  bina  ve  arsaların  kıymetini  ehemmiyetli
     den  aldığımız  rakamları  aşağıya  dercediyoruz:  surette  arttırır.  Bazı  büyük  şehirlerde  inşa  olu­
                                                        nan  bulvarların  emlâk  kıymetlerini  %  500  art­
         Yıllar  İstanbul    Ankara      İzmir          tırdığı  müşahede  olımmuştur.  Keza yeraltı tren­
         1947     130.000               9.000           leri  inşasından  dolayı  emlâk  kıymetlerinin  Ber­
         1948     115.000               7.551           lin'de  %  33,  Boston'da  %  70  arttığı  tespit
         1949      96.000     60.000    5.369           edUmiştir.  Bu    müşahedeleri   Ankara'mızda
         1950                 10.000    5.236           da  bol  bol  yapmak  mümkündür.    Ankara'nın
         1951      20.000      5.000                    devlet  merkezi  haline  gelmesinden sonra  açılan
         1952      20.000       —       7.500           büyük  caddeler  etrafındaki  arsa  ve  bina  kıy­
                                                        metlerinin  20 ile  25 yıl gibi kısa bir zaman için­
         Devamlı  bir  imar faaliyeti  içinde  bulunan  de  kıymetleri  40  ile  50  misli  arttığı  her gün
     bu  şehirlerimizde  belediyelerin  bu  kaynaktan   görülen  vakıalardandır.
     esaslı  bir  gelir  sağlıyamamalarım  hangi sebebe     Bu  müşahedeler  âmme   kudretini, sahipleri
     atfetmeli?  Biz  bu  sebebi  kanunî  mevzuatın ki-  tarafından  hiçbir  emek  ve  sermaye  harcanma­
     fâyetsizliğinde  görmekteyiz.                      dan  gayrimenkullerin  iktisap  ettişi  bu  kıymet
         Gerçekten  şerefiye  hakkında  hüküm koyan     fazlalarını  cemiyete  mal  etmek  çarelerini  araş­
     eski  26  Şubat  1340  tarihli  ve  423 sayılı belediye   tırmaya  sevketmiştir.  Bahusus  kamusal bir ba­
     vergi  ve  resimleri  kanunu  şerefiyeyi  kamulaş­  yındırlık  işinden  doğan  kıymet  artışlarında  ce­
     tırma  sebebine  bağlamış  olduğu  gibi  (madde  :  miyetin  mamelekinden  bir  kısmı  hiç  bir  bedel
     39)  ondan  sonraki 4/6/1934 tarihli  ve  2497 sa­  karşılığında  olmaksızın  emlâk  sahiplerine  geç­
     yılı  Belediyece  Yapılacak  İstimlâk  Hakkındaki  miş  olduğu  cihetle  onlardan  bu  kıymet  artışı­
     Kanun   (madde  :  18)  ile  onun  yerine  geçen   nın  bir  kısmını  almak  âdiane  ve  meşru  telâkki
     7/6/1939  tarihli  ve  3710  sayıh  Belediye  istim­  edilmek  icap eder.
     lâk  Kanunu  (madde  : 21)  de  şerefiyeyi  kamu­      Şerefiye  kamusal  bir  bş,yındırlık  işinden
     laştırma  sebebine  bağlamakta   devam  etmiş,     doğan  kıymet  fazlasını  âmmeye  mal   etmek
     1/7/1948  tarihli  ve  5237  sayılı  Belediye  Gelir­  maksadını  takip  ettiğine  göre  bımu  yalnız  ka-
     leri  Kanunu  (madde  :  16)  da aynı  durumu  de­  mulaştıdma  sebebine  dayandırmak   ve  sadece
     vam ettirmiştir.  Binaenaleyh belediyelerin,  yap­  yol  mevzuuna  hasretmek  doğru  olamaz.  Hiç bir
     tıkları  imar  işleri  dolayisiyle  kıymeti  artan  kamulaştırma  yapılmadan  inşa  edilecek  sokak,



                                                                                                           I
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10