Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

Bizde  il  yollarının  yaptırılması,  genişle­  miştir.  Eu  büyüğünden  en  küçüğüne  ka -
                 tilmesi,  onarılması,  il  içinde  fidanlık  kurul  -  dar,  genel  idare  teşkilâtında  çalışan  bütün
                 ması,  sanat  okulu  açılması  gibi  işler  il  ge­  memurlar  bakanların  kanunlara  veya  tüzük'
                 nel  meclisinin  kararma  yağlıdır.  Bir  belde­  lere  aykuı  olmıyan  emirlerini  yerine  getir­
                 de  havagazı,  elektrik  veya  su  tesisleri  yapıl-  mekle  ödevlidirler.  Ancak, bakanlar bu  me-
                 masma,  mezbaha  açılmasına,  otobüs  işletil­  mulann  hepsine  doğrudan  doğruya  emir ver­
                 mesine  veya  bu  işlerin  birer  imtiyaz  konusu  mezler.  Esas  itibariyle  bizde  yalnız  müste­
                 olmasına,  şehir  yoUanna  ad  verilmesine  ve -  şarlar  ile  valiler  bakanlardan  emir  alırlar.
                 ya  adlajriKSn  değiştirilmesine  karaı-  vermek  Bakanlarm  emirlerini  müdürler  ve  ge­
                 yetkisi  belediye  meclisine  aittir.  Ete,  ekme­  nel  müdürler  müsteşardan,  şefler  müdürler­
                 ğe,  belli  başlı  mallara narh  koymak,  belde i-  den,  memurlar  şeflerden,  kaymakamlar  va­
                 çinde  hizmet  ve  ücret  tarifeleri  düzenlemek  lilerden,  bucak  müdürleri  kaymakamlardan
                 yetkileri  belediye  komisyonuna  aittir.  Bele •   alırlar.  Böylece,  bakanlardan  en  küçük  ba­
                 diye  memurlarım  tayin  etmek,  inşaat  ruhsal  kanlık  veya  bucak  memuruna  kadar  uzayan
                 namesi  vermek,  beldeyi  temsil  etmek  yetkisi  bir  rütbeler  silsilesi  vardır  ki  buna hiyerar­
                 belediye  başkanma  aittir.                   şi  diyoruz.
                    Bütün  bu  işlerde  görev  aynım  usulü  tat­  Hiyerarşik  denet  diye  üst  rütbedeki  â-
                 bik  ediliyor  demektir.  Çünkü,  karar  ver­  mirin  altındaki  idarî  teşkilâtın  muameleleri­
                 mek  yetkisi  ya  doğrudan  doğruya  halkta  ve­  ni  denetlemesine  derler:  Bakanlarm  bizzat
                ya  halkm  seçtiği  meclislerle,  bu  meclislerin  veya  müfettişleri  marifetiyle  valileri  denet  -
                 seçtiği  komisyonlarda  veya  başkanlarda  bu­  İçmeleri  hiyerarşik  bir denettir.  Valilerin  kay-
                 lunmaktadır.                                  makamlaıı,  kaymakamların  bucak  müdürle­
                    Yetki  genişliği  ile  görev  ayrımı  usulleri  rini  denetlemeleri  de  hiyerarşik  denettir.
                 arasmdaki  farkları  belirtmek  için  bir  iki mi­  Hiyerarşik  denette  bakanlık  emirlerinin
                 sal  alalım.  Bir  ilçede  bir  gazino  açabilmek  yerine  getirilmiş  olup  olmadığı  araştırıldığı
                 için  kaymakamdan  izin  almak  lâzımdır.  Bir  gibi,  takdire  bırakılmış  idarî  işler  hakkında
                 beldede  bir  ev  yaptırabilmek  için  belediye  alınan  kararlarm  isabetli  olup  olmadığı  da
                 başkanmdan  izin  almak  icabediyor.  Kayma­  incelenir.
                 kam  merkezden  tayin  edilmiş  bir  âmirdir,     Hiyerarşik  denet  idare  âmirinin  bulıın-
                 ve  ilçede  hükümeti  temsil  eder.  Belediye  duğu  yerden  yazı  ile  açıklama  istemesi  yo­
                 başkam  mahallinde  seçilmiş  bir  âmirdir  ve  lu  ile  yapılabileceği  gibi  denetlenen  idarenin
                beldeyi  temsil  eder.  Bunun için.  «Gazino aç­  bulunduğu  yere  giderek  incelemelerde  bu­
                 mak  işi  yetki  genişliği,  ev  yaptırmak  işi  gö­  lunmak  suretiyle  de  yapılabilir.  İdarî  denet
                 rev  aynmı  usulüne  bağlıdır»  diyoruz..     te  bizde  pyni  şekilde  yapılır.  Ancak denet  ne­
                    Fark  bundan  ibaret  değildir.  Yetki  ge­  ticeleri  farklıdır.
                nişliği  usulü  ile  yürütülen  işler  hiyerarşik  de­
                 nete,  görev  ayrımı  usulü  ile  yürütülen  işler  Bu  farkı  behrtmek  için  farzedelim  ki
                idarî  denete  tâbidir.                        kaymakam   gazino  açmak  istiyen  vatandaşın
                                                               isteğini  reddetmiş,  gazino  açılmasma  izin
                    Hiyerarşik  denet  hakkı  çok  şümullüdür  vermemiştir.  Kaymakaı^ım  bu  menfi  kacran-
                 idarî  denet  hakkı  ise  çok  mahduttur.     na  razı  olmıyan  vatandaş  valiye  şikâyette  bu­

                    Genel  idare  teşkilâtmda  hiyerarşi  var­  lunursa  vali  kaymakamdan  izahat  ister  ve
                dır.  Bizde,  Fransada  veya  İngilterede  ol­  aldığı  izahati  beğenmezse  kaymakamm  ka­
                duğu  gibi,  bakanlar  memleketin  idaresinden  rarım  bozarak  gazinonun  açılmasma  izin  ve­
                 millet  meclisine  karşı  sorumludurlar.  Bütün  rilmesini  emreder.  Kaymakam  valinin  em­
                kanunları  yürütmekle  bakanlar  ödevli  tutu -  rini  yerine  getirerek  gazinonun  açdmasma  i-
                 lurla.  Bu  ödevlerini  yerine  getirebilmeleri  zin  vermeğe  mecburdur.  . ^
                ve  Büyük  Millet  Meclisine  memleketin  ida-     Belediye  Başkanı  ev  yaptmnak  îstiyen
               Jresinden  hesap  vermeleri  için  bakanlara  ge­  vgtandaşm  isteğini  reddeder  ve  izin  vemez-
                nel  idare  teşkilâbnm  en  üstünde  yer  veril -  se  vatandag  belediye  başkanmı  valiye  şikâ-
   1   2   3   4   5   6   7   8   9