Page 3 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 3

s


                       a              in                                 1          1









                       Belediye        Başkanlarının           Hukukî       Durumları

                                                                      Yazan  :  Prof.  Süheyp  DERBİL
                Eskiden    Türkiye'de  seçilmiş  belediye   için  -  büyük  sevinçle  karşılamış.  Millet­
              başkam  yoktu.  23  Eylül  1293  (1876)  ta­  lerarası  Belediyecilik  Kongresinde  bu­
              rihli  Belediye  Kanunu,  belediye  başkanı­  nunla  övünmüş,  hatta  Fransız  ve  Belçi-
              nın  belediye  meclisi  üyeleri  tarafından   kah  delegelerin  takdir ve gıptelerini uyan­
              hükümetçe   tayin  edileceğini  gösteriyor­   dırmıştım.
              du.  28  Nisan  1330  (1914)  tarihli muvak­    Demeğimiz     kongrelerinde  bu  hükme
              kat  kanun,  meclis  üyeleri  dışından  biri­  aleyhtar  olan  belediye  başkam  delegeler
              nin  de  başkanlığa  tayin  edileceğini  belirt­  çıktı.  Aleyhtarlıklarına  sebep  olarak şu­
              mişti.                                        nu  ileri  sürüyorlardı:  Valilerin  kayırmak
                Yürürlükte  bulunan  3  Nisan  1930  ta­    istedikleri  birtakım  kimseler  bulunurmuş;
              rihli  ve  1580  sayılı  Belediye Kanunumuz,   yeni  emekliye  ayrılan  veya  ayrılmak  üze­
              memleketimizde  demokrasiye  doğru önem­      re  olan  bir  defterdar,  bir  Sağhk  veya
              li  bir  ilerleme  adımı  sayılır.  Çünkü  bu  Saymanhk müdürü   v.  s.  bu meyanda imiş.
              kanunla  demokratik   olmıyan  tayin  usu-    Vali,  seçimden  önce,  belediye  meclisi  üye­
              lüden  demokratik  olan  seçim  usulüne  ge­  lerine,  kayırmak  istediği  kimseyi  beledi­
              çilmişti.  Bu  kanunumuza  göre,  belediye    ye  başkanlığına  tavsiye  edermiş.  Beledi­
              başkanları  belediye  meclisleri  tarafından  ye  meclisi  üyeleri  de  baskı  altında  kalır­
              dört  yıl  için  gizli  oyla  ve  mürettep  sayı­  mış.  Valinin  tavsiye  ettiği  kimseyi  baş
              nın  çokluğu  ile  seçilir.  En yaşlı  üyenin  kanlığa  seçmedikleri  takdirde  belediye­
              başkanlığı  altında  toplanan  belediye  mec­  nin  her  işinde  vali  müşkülât  göstermeğe
              lisinin  ilk  seçiminde  salt  çokluk  bir  kim­  kalkışırmış.  Bu  müşkülâattan  sakınmak
              se  üzerinde  toplanmazsa  en çok oy alan üç   için  valinin  adamını  seçmek  durumu ha­
              aday  üzerinde  ikinci  bir  seçim  yapılır.   sıl  olurmuş.  Halbuki, kanun  -  Fr'ansa'da
              İkinci  seçimde  en  çok  oy  alan seçilir.    olduğu gibi  - belediye  başkanımn  belediye
                 Belediye  meclisi  tarafından  başkan  se­  meclisi  üyelerinden  biri  olacağını  açıkça
              çilecek  kimsenin  meclis  üyelerinden  ol­    belirtse  böyle  çirkin  bir  baskıya,  böyle
              ması,  şart  değildir;  belde  hemşerilerinden  bir  mahzura nihayet  verilirmiş.
              bile  olmıyabilir.  Belediye  meclislerimize     Kanunumuz    hükmüne   taraftar  ve  bu
              kanım  geniş  bir  takdir  yetkisi  vermiştir.  itiraza  aleyhtar  olan  belediye  başkanları
               Her  hangi  bir  vatandaşı,  hatta  isterse   ise,  belediye  meclisine  üye seçilen  kimse­
               müddeti  biten  eski  başkanı  bile  seçebilir.
                                                             lerin  çok  kere  iş  güç  sahibi  olduklarını,
                 Kanunumuz   bu hükmü   ile  Fransız  mev­   geçici  bir  başkanlık  için  sürekli  işlerini
               zuatından  ileri  gitmiştir.  Fransa'da  bele­  bırakmak  istemediklerini,  bir  takımlan-
               diye  meclisleri,  belediye  başkanlığına  an­  nm  da -  ileri  derecede  izzeti  nefis  sahibi
               cak  kendi  üyelerinden  birini  seçebilir;   olduklarından  -  seçimlerinin  tasdik  edil­
               üye  olmıyan  bir  kimseyi  seçemez.  Türk    memesi  korkusu  ile  veya  arkadaşlarına
               belediye  meclislerine,  Fransız  belediye    karşı  sorumlu  bir  mevkie  düşmek  endişe­
               meclislerinden  daha geniş  bir hak  ve  yet­  siyle  belediye  başkanı  olmağa  yanaşma-
               ki  verilmesini  -  hürriyeti  çok  sevdiğim  dıklannı,  1293  tarihli belediye  kanunımun








                                        m
   1   2   3   4   5   6   7   8