Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

i
             Ve  edemiyordu.  Binaenaleyh   Türkiye'de lk       met  hissele: nin  belediyeye  verihnesine  as­
                                                       i
             defa  belediye  vergileri  için  ayrı  bir  kanun  la  razı  olmadı    ve   belediyeke    olanca
             olarak  21/Şubat/  1330  (1914)  de  bir  ı^üsu-   güçlüğü     göstermekten     geri    kalmadı.
             mu   belediye  kanunu   çıkai-tıldı.  Bu  kanu­    Belediye   bu   haklarını    istediği  zaman
             nun  çıkamasmda   İstanbul  Mebuslarnun   bü­      (Dersaadet  ve  Galata  rıhtun  şirketile  Hay-
             yük  hizmeti  dokımmuştur.     Bunlar  mebu-       daıpaşa  liman  ve  rıhtım  şi'-ketinin  dairei
             san  meclisinde  bu  kanunu  inceleyen  azala­     faaliyetleri  yahızz  bir  şehrin  ihtiyacına
             rı  İstanbul  belediyesi  binasına  geti:erek  o-  münlıasır  olmayıp  memaliki    Osmaniyenin
             rada  hep  bir  arada  ve  Belediye  Reisi  de  iç­  turuku  muvasalatı  ticariye  ve  infaziyesinin
             lerinde  olduğu  halde  müzakere   edip  bitir­    merkezi  demek   olduğuna  binaen    bunların
             mişler  ve  umumî  heyette  de  müdafaa  ede­      hidematı  yalnız  dahili  şehre  münhasır  mü-
             rek  istedikleri  gibi  çıkartmışlardu-.  Bu  ka­  essesat  meyanm:-.  idlıali  maksadı  kanuna
             nunla  belediyeler  bina  ve  kazanç  verdile­     tevafuk  edemiycciğinden  bahsile  gerek  Deı-
             rinden  muhtelif  nisbetlerde  birer  hisse  ala­  saadet,  gerek  İzmir,  Beyrut  ve  emsali  mev­
             bildikleri  gibi  temizlik  ve   aydınlık  re­     kilerdeki  rdıtım  ve  liman  tesisatının  isti"
             simleri  ile  içki  satılan  yerlerden,  umumi­    nasile  yalnız  Dersaadetin  hidematı,  husu-
             yetle  oyun  ve  eğlence  }.-erlerinden.  sokak­   sıyesinin  ifade  eünekde  bulunan  tünel   ve
             ları  ve  kaldırımı  işgal  edenle" le  tente  ve  Telefon  şirketlerinden  istifadesi  lâzım  gelen
             siperlerden,  lâvhalardan,    açık  arttırmalı     hissi  temettüün  belediyeye   terki  muktezi
             satışlardan,  gaz  benzin  ve  benzerlerinden,     bulunduğu)   cevabı  verildi.  Fakat  buna  kar­
             müvellidülbuhar     kazanlarla   motörlerden,      şı  haydi  telefon  şirketinin  parasını  verin^"
             mezbahalardan,    av  ve  av    köpeklerinden      denildiği  zaman  da  (şimdi  şirketin  idaresi­
             vergi  alabileceklerdi.  Tarik  bedeli  denilen    ne  hükümet   elko^nıuştur  -  çünkü  o  zaman
             yol  vergisinin amamı    da  belediyeye  bır?-     birinci  cihan  haibi  içinde  idik  ok-maz)  diye
                             t
             kıhîiıştı.  azla  clavak  bir  sokakda  yeniden lâ­  cevap  verildi.
             ğım  ve  kaldırım  yapılırsa  bunun  yarı  mas-
             lafınm  belediyece    arısının  da  sokağın  i k i      Bu  hal  böylece  devam   edemezdi.  Tür­
                                                                                    şekli
                                                                                          Cumlıuriyete
                                                                                                         Ç2-'
                                                                         hükümet
             tarafındaki  bina  sahipleri  tarafuıdan  veril­    kiye'de  bu  işle  İçişleri  Bakanbğı  yakuıdan
                                                                 rilince
             mesi  kabul  edilmişti.  Yine  bu    cümleden       ilgili  göründü.  Ve  1340  (1924)  de  yeni  bir
             olarak  yeni  bina  yapanlara,  tretuarların  bir
             buçuk   metrelik  kısmını  yapmaları   da  tah­     belediye  veıgi  ve  resimleri  kanunu  çıkart­
              mil  olunmuştu.  Ve  Birde  (şehir  ve  kasaba­    tı.  B u  kanunda  eskisindeki  maddelerden  v--^
              lar  dahilinde  âmme  hizmetlerini    yapmak       vergi  kaynaklarmdan    fazla  olarak  millî  ve
                                                                                          piyango
                                                                 beynelmilel
                                                                              sergilerle
                                                                                                       ikrami­
                                                                                                   ve
              için  kurulmuş  olan  her  çeşit  imtiyazlı  şir­  yelerinden  vergi  alınması,  yeniden  Okti'ova
              ketlerden  hükümetçe    alınmakda   olan  his­
              seler  belediyeye  terkolundu.                     vengisinin  konulması   göze  çaı*pacak  Y.^n\-
                                                                 liklerdendir.
                  Kanunda    daha  başka  vergi  kaynakları
              da  varsa  da  onlar  ötedenberi  alına  gelmek­       Bir  başka  yenilik  de  bina  vergisinin  %
              çe  olduğundan   burada  bahsa   mevzu    teş­     25  inin  Belediyeye  terki  ve  kazanç  vergi­
              kil  etmedi.  Fakat  kanun  çıkar  çıkmaz  bi­     sine  de  %  25  belediye  i ; i n  zam  yapılması
              rinci  cihan  harbi  de  patlak  vermiş  olduğu    keyfiyetleridir.  Fakat  aynı  zamanda   tarik
              için  tamamile  tatbikına  geçilemedi  ve  is­     bedeli  denilen  yol  vergisinden   belediyeye
              tifade  olunamadı.   B i r  yandaiı  da  Maliye    hiç  bir  hisse verilmedi.
              Nezareti  her  sene  vergi  nisbetlerinde  esash        Fakat   aradan  çok  geçmeden      Maliye
              değişiklikler  yapmağa  başladı  ve  biv  kısmı­
              nı   da  kanun    çıkaı tarak  belediyelerden       Vekâleti  her  sene  çıkai'ttığı  bütçe  kanunla-
              geri  aldırdı.                                      rile  yukarıda  sc'ydığım  bu  nisbetleri  azalt­
                                                                  tı,  meselâ  bina  vergisi  hissesini  yüzde  onbe-
                  Meselâ   1332  (1916)  da  çıkartılan  biv
              kanunla  yol  vergisinin  yarısını  belediyeden     şe,  kazanç  vergisi nisbetini  yüzde  üçe  indir­
              aldı.  İmtiyazlı  şirketlerden  alınacak  hükü­     di.  Oktrova resmi  gümrük  vergilerine  %  de

                                                                                                           39
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14