COVID-19 Salgını ve Türkiye Belediyeler Birliği Çalışmaları

Belediyelerimizin çalışmaları COVID-19 salgınıyla mücadelenin önemli bir parçası olup, halkımızın sağlığını ve hayat kalitesini de doğrudan etkilemektedir. Salgının ülkemizde kontrol altına alınması ile ekonomik ve sosyal etkilerinin en aza indirilmesi sürecinde belediyelerimiz ve Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) yoğun çalışmalar yürütmüştür.

 

Salgının ortaya çıkmasını müteakip 23 Mart 2020 tarihinde telekonferansla toplanan Türkiye Belediyeler Birliği Encümeni,

 

  1. Belediyelerimizin borçları nedeniyle merkezi idare genel bütçe vergi gelirleri paylarından yapılan kesintilerin Nisan ve Mayıs aylarında yüzde sıfır olması,
  2. Belediyelerin içme suyu hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi için birikmiş elektrik borçlarının yapılandırılması, 
  3. Belediyelerin geçmişe dönük borçlarından dolayı haciz ve icra takiplerine maruz kalmaması için düzenleme yapılması, 
  4. Belediyelerin ve su kanal idarelerinin İller Bankasından çekmiş oldukları kredi (teminatlı krediler dâhil) borçlarının kredi ve faiz ödemelerinin 2020 yılı sonuna kadar ertelenmesi,
  5. Belediyelere, İLBANK ve kamu bankalarından faizsiz veya düşük faizli kredi verilmesi,
  6. Belediyelerin toplu taşıma araçlarında kullanılan akaryakıttaki ÖTV ve KDV oranının %1’e indirilmesi, bu araçlarla taşınan yolcu başına da destek verilmesi, 
  7. Belediyelerce işletilen raylı sistemlerde kullanılan elektrik için düşük tarife uygulanması, 
  8. Belediye personelinin bir kısmı izne ayrıldığından dolayı kısa çalışma ödeneğinden belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerinin de faydalandırılması için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının (İŞKUR) tedbir alması, 
  9. Nisan ve Mayıs aylarında yapılacak olan belediye meclis toplantılarının yapılıp yapılmaması kararının belediye başkanının takdirine bırakılması hususlarında oy birliğiyle tavsiye kararları alınmıştır.

 

Türkiye Belediyeler Birliği 1389 belediyenin üyesi olduğu ülke düzeyinde kurulan tek belediye birliğidir. Belediyelerin menfaatlerinin korunması açısından merkezi idare ile yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. Bu çerçevede Cumhurbaşkanlığı ve tüm bakanlıklarla doğrudan temas kurmakta ve belediyelerin taleplerini gecikmeksizin aktarmaktadır. Türkiye Belediyeler Birliği Encümen kararı da ilgili bakanlıklara iletilmiştir.

 

Türkiye Belediyeler Birliği Encümen toplantısının yapıldığı günün akşamı Hazine ve Maliye Bakanından borçların erteleneceğine ilişkin açıklama gelmiştir. İçişleri Bakanlığı tarafından meclis toplantılarının ertelendiğine ilişkin genelge yayımlanmış (26 Mart 2020), 16 Nisan 2020 tarihinde encümen kararımızın ve belediyelerimizin sonraki taleplerini de içeren 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (COVID-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kabul edilmiştir.

 

7244 sayılı Kanun ile belediyelerimizin salgın sürecinde yürüteceği çalışmalara ilişkin önemli kolaylıklar sağlanmıştır. Kanunla, belediyelerin merkezi idareye ödemesi gereken ve 3,4 milyar liraya ulaşan vergi ve SGK borçlarının ödemesi ertelenerek belediyelere önemli bir kaynak yaratılmıştır. Ayrıca bazı vergi ve harçlar ile kiraların, satış bedellerinin ve su faturalarının tahsilinin ertelenmesi, toplu taşımanın desteklenmesine imkân verilmiştir.

 

Cumhurbaşkanlığımızca bu dönemde belediyeler aleyhine haciz yapılmaması ve belediyelerin genel bütçe vergi gelirlerinden borçlarına mahsuben yapılan kesintilerin durdurulmasına karar verilmiştir. 

 

Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen kısa çalışma ödeneği ile belediyeler ve şirketleri istihdamın korunması için desteklenmektedir. Kısa çalışma ödeneği ile işçi giderlerinin bir kısmı İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanabilmektedir. Ayrıca belediyeler tarafından toplu taşımaya verilecek desteğe ilave olarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ücretsiz ve indirimli taşımalar için ödenen toplu taşıma desteğinin artırılması, destek kapsamına belediye ve şirketlerinin de dâhil edilmesine yönelik talepte bulunulmuştur. 

 

İçişleri ile Çevre ve Şehircilik Bakanlıkları belediyelerin izin, ruhsat ve denetiminde olan işyerleri ve sundukları hizmetlerle ilgili Birliğimizin önerilerini de içeren çok sayıda genelge çıkarmıştır.

Ülkemizdeki tüm kadın belediye başkanlarının katılımıyla 8 Nisan 2020 tarihinde, COVID-19 salgınına karşı alınan önlemleri ve belediye hizmetlerinin geliştirilmesi konularının tartışıldığı, "Sağlıklı Kentler ve Kadın Belediye Başkanları Toplantısı" telekonferans yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. 

 

21 Nisan 2020 tarihinde telekonferans yöntemiyle “Küresel COVID-19 Salgını Sonrası: Riskler ve Fırsatlar” başlıklı bir Konferans yapılmıştır. Konferansta, COVID-19 Salgını sonrası şehirlerin karşılaşacağı zorluklar, salgının ruhsal etkileri ve koruyucu önlemler ve uzaktan eğitim sistemi gibi konular tartışılmıştır. Konuyla ilgili çok sayıda önemli ismi bir araya getiren konferansa belediye yöneticileri ile personeli, kamu kurumlarının temsilcileri ve akademisyenlerden oluşan yaklaşık 600 kişi katılım göstermiştir.

 

Belediyelerin salgınla mücadelesinin güçlendirilmesi için uzaktan eğitim faaliyetlerine ağırlık verilmiş,  Mayıs ayı sonuna kadar 38 farklı konuda eğitim düzenlenmiş ve bu eğitimlerden 19.500 belediye çalışanı yararlanmıştır.

 

Dünya Sağlık Örgütü Başkanı Tedros Adhoman Ghebreyesus COVID-19 salgınıyla mücadelede en kritik hususun “dayanışma” olduğunu söylemiştir. Herkes güvende olana kadar kimsenin güvende olmadığı bilinciyle hareket eden belediyelerimiz, Birliğimizin önderliğinde büyük bir dayanışma örneği sergilemiştir. Bu çerçevede sadece ülkemizdeki belediyelerle değil; Orta Doğu, Batı Asya, Türk Cumhuriyetleri, Balkanlar ve Afrika başta olmak üzere gönül coğrafyamızdaki tüm belediyelerle dayanışma içine girilmiştir. Ayrıca TBB, üyesi olduğu Dünya Belediyeler Birliği (UCLG), Başkan Yardımcılığını yürüttüğü Avrupa Belediyeler ve Bölgeler Konseyi (CEMR) ve ulusal sekreterya görevini yürüttüğü Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi (YBYK) ile yakın işbirliği içerisinde çalışmıştır.

 

COVID-19 salgını sürecinde TBB olarak, UCLG Başkanı Mohamed Boudra, BM İnsan Yerleşimleri Direktörü Maimunah Sharif,  Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü ile görüşmeler yapılmış, ayrıca UCLG Yönetim Kurulu toplantısına da katılım sağlanmıştır. 

 

CEMR Başkan Yardımcısı ve Genel Sekreteri ile yapılan görüşmelerde, belediyelerimizin ve Birliğimizin çalışmaları aktarılmıştır. CEMR bünyesinde kurulan “Avrupa Yerel Finans Uzmanları Komitesi” koordinatörlüğü görevine getirilen TBB’nin, eş-koordinatör kuruluş olan Almanya Belediyeler Birliği ile “Avrupa’da Yerel Yönetimlerin COVID-19 Salgını Sonrası Finansmanı” adlı bir çalışma hazırlamasına karar verilmiştir. Ayrıca CEMR bünyesinde kurulan “COVID-19 Görev Gücü”ne Birliğimiz de katılım sağlamış, proaktif davranılarak Görev Gücü ile paylaşılmak üzere Birliğimizin ve belediyelerimizin salgınla mücadele çalışmaları bir rapor altında toplamıştır. 31 Mayıs 2020 tarihi itibariyle 14'ü büyükşehir olmak üzere 42 ilden toplamda 113 belediye veri girişi gerçekleştirerek çalışmalarına yönelik bilgi paylaşımında bulunmuştur. 

 

YBYK bünyesinde görev yapan 47 ülke heyetinin sekreterleri ile bir araya gelinerek genel tecrübe paylaşımında bulunulmuştur. Ayrıca, belediyelerimizin bu süreçte yürütmekte olduğu çalışmalar YBYK’ya bildirilerek hazırlık aşamasında olan “İnsan Hakları Kitapçığı C.II”ye eklenmesi sağlanmıştır. 

 

Birliğimiz ile Kıbrıs Türk Belediyeler Birliği, Azerbaycan Belediyeler Birliği, Filistin Belediyeler Birliği, Bosna Hersek Belediyeler Birliği ve Orta Doğu ve Batı Asya Belediyeler Birliği ile Kuzey Makedonya’da Türk soydaşlarımızın yaşadığı Gostivar Belediyesi ile telekonferans sistemiyle ikili görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Salgın sürecinin başlamasından bu yana dünyanın her kıtasından 200 üzerinde belediye başkanı ile çeşitli toplantılarda bir araya gelinerek tecrübe paylaşımında bulunulmuştur. 2020 yılı Haziran ayı içerisinde Çin, Kırgızistan, Rusya, Endonezya,  Türkmenistan, Kazakistan ve Ürdün başta olmak üzere birçok ülkenin yerel yönetim birlikleri ile de görüşmeler planlanmıştır. Belediyelerimizin salgınla mücadeledeki örnek hizmetleri ile diğer ülkelerden örnekler derlenerek Birliğimizin COVID-19 temalı internet sayfasında paylaşılmaktadır. Avrupa Birliği fonlarıyla desteklenen QUDRA Projesi çerçevesinde salgın nedeniyle pilot belediyelere 125.000 Avro’luk ek kaynak sağlanmıştır.

 

COVID-19 salgını, ekonomik açıdan tüm dünyada merkezi ve yerel yönetimleri sert bir şekilde etkilemiştir. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre Dünyadaki toplam istihdamın yüzde 81’i (2.7 milyar insan) salgın nedeniyle getirilen kısıtlamalardan etkilenmiştir. New York Valisi Andrew Cuomo’nun eğitim bütçesinde yüzde 50 azaltmaya gitmek zorunda kalacağını açıklaması salgının ekonomik boyutunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir.

Ülkemizde belediyelerimizin öz gelirleri dışındaki gelirleri merkezi idare genel bütçe vergi gelirleri paylarından oluşmaktadır. Bu paylar 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun belirlediği objektif kriterlere göre dağıtılmaktadır. Salgının ekonomik ve sosyal hayata etkileri nedeniyle vergi gelirlerindeki azalışın belediyelerimizin gelirlerini de etkilemesi kaçınılmazdır.

 

Türkiye Belediyeler Birliği, bütün belediyelerimizin doğal üyesi olduğu çatı kuruluşu olarak sürecin olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla herhangi bir ayrım yapmadan belediyelerimize araç ve proje desteği sağlamaktadır.

 

Türkiye Belediyeler Birliği görev ve sorumluluklarının bilinciyle başta Sayın Cumhurbaşkanımız olmak üzere ilgili Bakanlarımıza belediyelerimizin sorunlarını, ihtiyaçlarını ve çalışmalarını gereken hassasiyet ve önemle zamanında iletmektedir.

 

Fatma Şahin

Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı

COVID-19 Salgını ve Türkiye Belediyeler Birliği Çalışmaları