AVRUPA KONSEYİ - YEREL VE BÖLGESEL YÖNETİMLER KONGRESİ

         47 ülkenin üye olduğu Avrupa Konseyi’nin merkezi Strasbourg’dadır. Avrupa Konseyi’nin Kuruluş Antlaşması 3 Haziran 1949’da yürürlüğe girmiş olup, kuruluş antlaşmasında Konseyin amacı; üyeleri arasında, ortak mirasları olan ideal ve prensipleri korumak ve yaymak, ekonomik ve sosyal gelişimlerini kolaylaştırmak amacıyla daha güçlü bir birlik meydana getirmek, olarak belirtilmiştir.

         Avrupa Konseyi çoğulcu demokrasi, insan hakları ve yasa düzenini savunmak ve güçlendirmek amacıyla yürüttüğü çalışmaları ülkeleri desteklemek, tavsiyelerde bulunmak ve yönlendirmek amacıyla hazırlanan sözleşmeler ve şartlar hazırlamaktadır. Bunların bir kısmına kısaca göz atacak olursak;

         Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, yaklaşık 800 milyon Avrupa vatandaşının hak ve özgürlüğünü koruyacak bir sistem kurmuştur. Sözleşmedeki haklarının ihlal edilmiş olduğuna inanan her şahıs, ulusal mahkemelerde yasal çözüm imkanlarının tükenmiş olması şartı ile Strasbourg’daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine şikayette bulunabilmektedir.

         İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi, özgürlüklerinden mahrum şahısları güvence altına almaktadır.

         Avrupa Sosyal Şartı, temel sosyal ve ekonomik hakları güvence altına almaktadır.

         Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, demokratik sistemde yerel yönetimlerin uymaları gereken ilkeleri belirlemektedir.

         Ulusal Azınlıklar Çerçeve Sözleşmesi, ulusal azınlıkların haklarını koruma hedefine yönelik ilkeleri içermektedir.

         İnsan Hakları ve Biyo-Tıp konusunda Avrupa Sözleşmesi, insan kopyalanmasını yasaklamakta ve bireyin tıbbi tedavi konusundaki haklarını tanımlamaktadır.

         Verilere İlişkin Sözleşme, kişisel bilgilerin dürüst ve yasal bir biçimde toplanması ve kullanımı için bazı ilkeleri tanımlamaktadır.

         "Bern Sözleşmesi", Avrupa yabani hayatını ve yok olma tehlikesi ile karşılaşan bitki ve havyan türlerini kendi doğal ortamlarında korumayı amaçlamaktadır.

         Avrupa Kültür Sözleşmesi, eğitim, kültür, müşterek miras, spor ve gençlik konularında hükümetler arası işbirliği için bir temel oluşturmaktadır.

         Herkes için Spor Avrupa Şartı, sporun her türünün yaygınlaştırılması ve olanakları kısıtlı olan herkese açılmasına katkıda bulunmaktadır.

         Avrupa Konseyini kuran Antlaşmada Avrupa Konseyi’nin organları; *Bakanlar Komitesi, *Parlamenterler Asamblesi, *Avrupa Yerel ve Bölgesel ve Yönetimler Kongresi, olarak belirtilmiştir.

         BAKANLAR KOMİTESİ

         Avrupa Konseyi’nin karar organı olan Bakanlar Komitesi; üye devletlerin dışişleri bakanları ya da Strasbourg’daki daimi temsilcilerinden oluşmaktadır. Avrupa toplumunun karşılaştığı sorunlar karşısındaki ulusal yaklaşımların eşit koşullar altında tartışıldığı bir hükümetler organı olmanın yanında; bu sorunlara tüm Avrupa’yı kapsayan cevapların formüle edildiği kolektif bir forum olarak çalışmalar yürütmektedir.

         Bakanlar Komitesi’nin faaliyetleri; Avrupa Konseyi’nin faaliyetleri hakkında karar vermek, Parlamenter Asamblesi’nin ve          Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi’nin tavsiyeleri ve çeşitli hükümetler arası komitelerin ve uzman bakanların önerileri üzerine yapılacak işlemleri belirlemek, Konsey’in faaliyet programı ile bütçesini onaylamak, olarak belirtilmektedir. Kararları, üye devletlere tavsiyeler ve onaylayan devletler için bağlayıcı nitelik taşıyan sözleşmeler veya anlaşmalar şeklinde olur.

         PARLAMENTERLER ASAMBLESİ
         Parlamenterler Asamblesi, üye devletlerdeki siyasi eğilimleri temsil etmektedir. Parlamenterler Asamblesi kendini, Avrupa’daki tüm demokratik devletlere Avrupa çapındaki işbirliğini yaymakla yükümlü görmektedir. Parlamenterler Asamblesi, Avrupa Konseyi’nin üye devletlerinin parlamentoları tarafından seçilen veya atanan parlamenter temsilcilerden oluşmaktadır.
Avrupa Konseyi’nin Parlamenterler Asamblesi, Avrupa kıtasının tarihinde kurulan ilk Avrupa Meclisi’dir. Kırk yedi ülkenin ulusal parlamentolarından gelen delegasyonlarla en geniş Avrupa Meclisi olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

         AVRUPA YEREL VE BÖLGESEL YÖNETİMLER KONGRESİ
         Avrupa Konseyi bölgesel ve yerel yönetim temsilcileri bir araya getirmek üzere 1957 yılında “Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Daimi Konferansı”nı oluşturmuştur. Avrupa Konseyi, 1994 yılında; Bakanlar Komitesi’nde aldığı karar uyarınca “Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Daimi Konferansı” “Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi”ne dönüşmüştür.

Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi:
* Avrupa’nın bölgelerinin ve belediyelerinin sesi olmaktadır;
* Yerel ve bölgesel seçilmiş temsilcilerin, problemlerini tartıştıkları, deneyimlerini paylaştıkları ve görüşlerini hükümetlere ifade edebilecekleri bir forum sağlamaktadır;
* Yerel ve bölgesel politikanın tüm yönleri ile ilgili olarak Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi ve Parlamenter Meclisi’ne danışmanlık yapmaktadır;
* Yerel ve bölgesel yönetimleri temsil ederek ulusal ve uluslar arası teşkilatlarla yakın işbirliği yapmaktadır;
* İşleyen bir demokrasi için temel teşkil eden halka ulaşabilmek için açık oturumlar ve konferanslar düzenlemektedir;
* Bütün konsey üyesi ülkelerde ve üyelik için başvuruda bulunan ülkelerde yerel ve bölgesel demokrasinin durumu hakkında ülke raporları hazırlamakta ve özellikle, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı ilkelerinin nasıl uygulandığını izlemektedir.

Kongre işlerini dört resmi komite etrafında düzenlemektedir:
* Avrupa’da yerel ve bölgesel demokrasinin gelişmesi ile ilgili ilerleme raporları hazırlamakla özel olarak görevli Kurumsal Komite (Institutional Committee);
* Medya, gençlik, spor ve iletişim için Kültür ve Eğitim Komitesi (Culture and Education Committee);
* Çevre işleri ve alan ve kent planlaması için Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi (Sustainable Development Committee);
* İstihdam, vatandaşlık, toplumlar arası ilişkiler, halk sağlığı ve kadın-erkek eşitliği ile uğraşan Sosyal Dayanışma Komitesi (Social Cohesion Committee)

         Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi, yerel ve bölgesel yönetimlerle ilgili politikalarının çerçevesini sözleşmelerle oluşturmaktadır. Bunlar;

         Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı (1985), etkin özerk yönetimi demokrasi için şart olarak kabul etmektedir. Özerklik Şartı ile idari ve mali özerklik, yerel yönetimlerin denetimi, birlik kurma ve işbirliği hakları düzenlenmiştir. Kongre Şartı imzalayan ülkelerin yerel yönetimlerinin Şartın ilkeleriyle uyumluluğu ve ilkelerin uygulanma düzeyini incelemektedir ve görüşlerini rapor haline getirerek yayınlamaktadır.

         Avrupa Sınır Ötesi İşbirliği Sözleşmesi (1980), Avrupa Konseyi’nin amacının, üyeleri arasında daha sıkı bir birlik sağlamak ve aralarındaki işbirliğini geliştirmek olduğunu dikkate alarak; bu amaca ulaşmada yerel topluluklar veya yönetimlerin önemli rol üstleneceğinden ve özellikle sınırlardaki yerel ve bölgesel topluluk veya yönetimler arasında, bölgesel, kentsel ve kırsal kalkınma, çevrenin korunması, kamu tesis ve hizmetlerinin geliştirilmesi ve acil durumlarda karşılıklı yardım gibi alanlarda işbirliği yapabilme haklarını kabul etmektedir.

         Yabancıların Sosyal Yaşama Yerel Düzeyde Katılmaları Sözleşmesi (1992), yabancıların yaşadıkları ülkelerde medeni ve siyasal haklara, oy verme hakkı dahil olmak üzere katılmaları prensibini getirmektedir.

         Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı (1992), bölgesel ve azınlık dillerini Avrupa kültür mirasının eşsiz bir parçası olarak korunması hedefini gütmekte ve bu dillerin yasalarda, okullarda kamuya açık kültürel, ekonomik ve sosyal hayatta ve medyada kullanılmasını öngörmektedir.

         Avrupa Kentsel Şartı (1992), Avrupa kentlerinde kentli haklarını tanımlamakta ve yaşanabilir kentler için; iskan, kentsel mimari, ulaşım, enerji, spor ve eğlence, kirlilik, sokakların güvenliğini kapsayan uygulanabilir bir rehberlik sağlamaktadır.

         Gençlerin Yerel ve Bölgesel Hayata Katılım Şartı (1992), gençlerin kendilerini etkileyen kararların alınmasına katılımlarını ve kendi mahalle, yerel veya bölgesel yönetimlerinde sosyal değişimde etkili olabilmelerini teşvik etmekte ve geleceğin yönetimlerine hazırlamaktır.

         Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi halen, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının bir mukabili olarak Avrupa Bölgesel Yönetimler Özerklik Şartı hazırlanmasını incelemektedir ve çalışmalar yürütülmektedir.

 

         KONGRENİN DÜZENİ ve ULUSAL DELEGASYONLAR
         Bir yöre ya da bölgede seçilmiş temsilcilerden oluşan Kongre, Yerel Yönetimler Meclisi (Local Chamber) ve Bölgesel Yönetimler Meclisi (Regional Chamber), 200 000 yerel ve bölgesel yönetimi temsilen 318 üye ve 318 yedek üyeden oluşmaktadır. Bölgesel Yönetimler Meclisi üyeleri merkezi hükümet ile yerel yönetimler arasındaki düzeyde hizmet veren, temsilcileri seçilmiş kişilerden oluşan ve merkezi hükümet tarafından yetkilendirilmiş kurumlardan atanmaktadır. Bölgesel Yönetimler Meclisinde Türkiye, İl Genel Meclisi üyeleri tarafından temsil edilmektedir. Yerel Yönetimler Meclisi üyeleri ise yerel halk ve kamu yararı adına sorumluluk taşıyan, doğrudan seçilmiş temsilcilerden oluşmaktadır. Belediye başkanları ve belediye meclis üyeleri Yerel Yönetimler Meclisin temsilcilerini oluşturur. Her iki meclis üyelerinin süreleri 2 yıldır. 2 yılda bir ulusal delegasyonlar yenilenir ve heyetlerin doğrulanmasının (verification) ardından Kongre tarafından kabul edilir.

         Kongre üyeleri ulusal delegasyonlar dışında siyasi gruplara ayrılırlar. Siyasi gruplar, Hristiyan Demokrat- Avrupa Halkçı Parti (PPE-DC), Sosyalist Grup (SOC), Bağımsız ve Liberal Demokrat Grup (ILDG) ve Avrupa Konseyi’nin hiçbir siyasi grubundan olmayanlardan (NR) müteşekkildir.

         Yerel ve bölgesel yönetimlerin seçilmiş temsilcisi olma şartını taşıyan Kongre üyeleri, Kongre Tüzüğünde belirtilen ölçüt ve prosedürler çerçevesinde atanır. Her üye ülkeden, çeşitli düzeyde yerel ve bölgesel yönetimin adil bir biçimde temsilini sağlaması beklenir. Ulusal delegasyonlar, ülkelerindeki coğrafi ve siyasi kompozisyonu yansıtmak, kadın ve erkek temsilciler arasında adil bir denge sağlamak zorundadır. Buna göre ulusal delegasyonların en az %30’unun kadın üyelerden oluşması gerekmektedir. Bu oranı sağlamayan ulusal delegasyonlar Kongre tarafından reddedilir.

         Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi’nde ulusal delegasyonlar bazında eşit sayıda asil ve yedek olmak üzere koltuk dağılımı şöyledir:

         Almanya: 18/18, Andorra: 4/4, Arnavutluk: 4/4, Azerbaycan: 6/6, Belçika: 7/7, Birleşik Krallık: 18/18, Bosna-Hersek: 5/5, Bulgaristan: 6/6, Çek Cumhuriyeti: 7/7, Danimarka: 5/5, Ermenistan: 4/4, Makedonya Cumhuriyeti: 3/3, Estonya: 3/3, Finlandiya: 5/5, Fransa: 18/18, Gürcistan: 5/5, Hırvatistan: 5/5, Hollanda: 7/7, İrlanda: 4/4, İspanya: 12/12, İtalya: 18/18, İsveç: 6/6, İsviçre: 6/6, İzlanda: 3/3, Kıbrıs: 3/3, Letonya: 3/3, Lihtenştayn: 2/2, Litvanya: 4/4, Lüksemburg: 3/3, Macaristan: 7/7, Malta: 3/3, Moldova: 5/5, Monako: 2/2,Karadağ: 3/3, Norveç: 5/5, Polonya: 12/12, Portekiz: 7/7, Romanya: 10/10, Rusya: 18/18, San Marino: 2/2, Slovak Cumhuriyeti: 5/5, Slovenya: 3/3, Sırbistan: 7/7, Türkiye:12/12, Ukranya: 12/12, Yunanistan: 7/7.
Kongre Genel Kurul’u (Plenary Session) yılda iki kez – İlkbahar ve Sonbahar’da- Strasbourg’da toplanır ve Avrupa örgütlerini ve gözlemci veya özel davetli olan, üye ülke olmayan devletlerin de örgütlerini kabul eder. Her iki meclisin toplantıları Kongre’nin yıllık olağan toplantılarını müteakiben gerçekleşir.

         Kongre başkanını meclis temsilcileri arasından seçer ve Kongre başkanının görev süresi iki yıldır. Kongre’nin diğer organları Kongre başkanı tarafından başkanlığı yapılan ve iki meclisin bürolarından oluşan Büro, toplantılar arasında Kongre adına iş gören Daimi Komite, tüzükte belirlenmiş dört komisyon ve çalışma gruplarıdır.

         Kongre Başkanı Yavuz Mildon’dur.
         Türkiye Delegasyonunun başkanlığını Yerel Yönetimler Meclisi üyesi ve Sürdürülebilir Komite Başkanı Gaye Doğanoğlu yürütmektedir. Delegasyonun Yerel Yönetimler Meclisi ve Bölgesel Yönetimler Meclisi üyeleri şu şekildedir:

         Türkiye Delegasyonu Sekreteryası İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

         Türkiye Belediyeler Birliği Kongre ile yakın diyalog ve işbirliği içerisindedir. Delegasyon üyesi belediye başkanlarımız ve temsilcilerin Kongre’de daha etkin ve aktif rol almaları amacıyla çeşitli destekler doğrudan Birlik tarafından sağlanmaktadır. 2008 yılından beri Kongre bünyesindeki Genel Kurul ve Kurumsal Komite toplantılarında Türkçe tercüme sağlanması bu desteklerin başında gelmekte ve delegasyon üyelerine ve Türkiye’nin Kongre bünyesindeki etkinliğine katkı sağlamaktadır.

         Ayrıca Birliğimiz Kongre ile işbirliğinde çeşitli etkinlilikler yapmaktadır. 15. Genel Kurul Toplantısı programı çerçevesinde, 28 Mayıs 2008 günü Avrupa Konseyi binasında Birlik tarafından Kongre Başkanlığına seçilen Yavuz Mildon’u desteklemek ve Türkiye’nin tanıtımını yapmak amacıyla bir Semazen Gösterisi düzenlenmiştir.

         Gösteri akşamı Avrupa Parlamenterler Birliği Binasında, Yavuz Mildon’un Kongre Başkanlığına seçilmesi dolayısı ile Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği ve Türkiye Belediyeler Birliği tarafından yerli ve yabancı bir çok temsilcinin katıldığı ortaklaşa bir resepsiyon verilmiştir.

         KONGRE BAŞKANI YAVUZ MİLDON

          27 Mayıs 2008 tarihinde yapılan başkanlık seçimleri neticesinde, Kongre Başkanlığına Türkiye Delegasyonu ve Bölgesel Yönetimler Meclisi Başkanı Yavuz Mildon seçilmiştir. İki yıl süreyle görev yapmak üzere Kongre Başkanlığına seçilen Mildon, Avrupa Konseyi’nde bireysel temelde seçimlerle işbaşına gelen en yüksek düzeyli ilk Türk yetkili olmuştur.

         İstanbul Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu olan Yavuz Mildon 1980 yılından beri Deniz Ürünleri İhracat Şirketinin sahibidir. 1994 yılında Çanakkale İl Genel Meclisi üyeliğine seçilmiş ve ardından 1995 yılında Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi üyesi olmuştur. 2000 yılında ise Kongrenin Bölgesel Yönetimler Meclisi Başkan Vekilliğine seçilmiştir. Mildon Kongrede Daimi Komite üyeliği, raportörlük gibi görevler yanı sıra Kongre bünyesinde birçok çalışma grubunda aktif rol almıştır. 2004-2008 yılları arasında Bölgeler Meclisi Başkanı olan Mildon, 27 Mayıs 2008 tarihinde Kongre Başkanlığına seçilmiştir.

          Sağlık nedenlerinden dolayı Başkan Yavuz Mildon geçici bir süreyle görevini yerine getirememektedir. 20 Ocak 2009 tarihinden itibaren, Kongre Büro kararına istinaden, Yerel Yönetimler Meclisi Başkanı ve Kongre Başkan Yardımcısı Ian Micallef, Kongre Başkanlığını vekaleten yürütmektedir.